تنوع شاخص هاي  طبيعي بسيار با ارزش  تالاب هاي ايران

o       تنوع اقليمي  ازلحاظ تفاوت  15  درجه عرض جغرافيايي  بين شمالي ترين و جنوبي ترين نقاط کشور

o       تنوع اقليمي از نظر تنوع بسيار شگفت انگيز   توپوگرافي و ژئومورفولوژي

o       بيش از   2700  کيلومتر  سواحل دريايي  (  خزر ، خليج فارس و درياي عمان )

o       بيش از 1820 کيلومتر  رودخانه هاي مرزي

o       بيش از 40  درياچه و شوره زار مهم ثبت شده

o       بيش از 200 تالاب  غير ثبت شده

o       هزاران کيلومتر رودخانه دائمي و فصلي داخلي

o       موقعيت ميان راهي استراتژيک بين درياهاي گرم جنوب و مناطق بسيار سرد شمالي نظير سيبري براي جابجايي پرندگان

o       قرار گرفتن ايران در مسير دو کريدور اصلي مهاجرت پرندگان کره زمين

o       تفاوت هاي بسيار متنوع  از نظر طول دوام فصل هاي  چهار گانه موثر در کوچ پرندگان

بنا براين بر حسب  اين  شاخص ها که در کلي ترين شکل آن مطرح شد،  متوجه مي شويم که  کشور ما از چه طيف وسيع   انواع تالاب ها برخوردار است.  به طوري که از  32 تيپ  تالاب هاي طبيعي معرفي شده از سوي کنوانسيون رامسر، همة تيپ هاي آن بجز سه تيپ ( تورب زارها – تالاب هاي آلپي و تالاب هاي توندرا ) در آن وجود دارد. که همين 22 تالاب  معرفي شده به کنوانسيون در صورت حفاظت در خور،  مي تواند نمايشگاهي از اين تنوع شگفت انگيز  باشد .

شاخص ترين خطر ات تهديد کننده تالاب هاي ايران (ثبت شده در فهرست رامسر ) 

از 22  عنوان تالاب ثبت شده در فهرست رامسر  7 تالاب در کرانه هاي خزر( گيلان – مازندران -  گلستان )  ،    5 تالاب در کرانه خليج فارس ( هرمزگان – خوزستان )  يک تالاب در کرانه هاي درياي عمان. يعني 13 تالاب از 22 تالاب ، تالاب هاي ساحلي دريايي هستند که اهميت ويژه و در خور توجه دارد . بعلاوه يک تالاب  مرزي  است  و 9 تالاب بقيه  نيز در  استان هاي  غير ساحلي  قرار دارند . 

از نظر مساحت نيز درياچه اروميه با 483 هزار هکتار بزرگترين  و " قوريگل"  با 120 هکتار کوچکترين تالاب هاي 22 گانه را تشکيل مي دهد .

توزيع استاني و مساحت تالاب هاي ثبت شده بر اساس بيشترين مساحت

با آرزوي سالي پر از

سلامتي . خوشبختي  و مهرباني

نوروز باستاني مبارك باد

آن سامانه حفاظت طبيعت كه فقط بر منافع شخصي تكيه كند به طرز نااميد كننده‌اي نامتوازن است.

اين سامانه بسياري از عناصر جامعه زيستمندان را كه ارزش تجاري ندارد، اما تا آنجايي كه مي‌دانيم براي عملكرد سالم آن لازم است، ناديده مي‌گيرد و در نهايت آنها را نابود مي‌كند

بي‌ترديد آلدولئوپولد(1887- 1948)، پدر علم نوين اكولوژي حيات‌وحش درك و دريافت درستي از وضعيت طبيعت و چرخه حيات داشته است، او حتي در جاي ديگري به اين نكته اشاره مي‌كند كه هر جزئي در اين نظامِ به شدت منظم، جايگاه خاص خود را دارد و ديگر اجزا قادر نيستند نقش آن را ايفا كنند. باور اين چنين انديشه‌ها و يافته‌هايي، بي‌گمان دشوار نيست اما جاي تعجب است كه نه تنها چنين نگره‌هايي را نمي‌پذيريم كه نظراتي، مخالفِ اصول و مباني اوليه علم اكولوژي نيز به گوش مي‌رسد و تأسف آن‌جاست چنين اظهار نظرهايي گاه از زبان افرادي شنيده مي‌شود كه در رشته‌ محيط زيست، مدرك دانشگاهي دريافت كرده‌اند و با كارشناسان مدعي حفاظت محيط زيست و حيات‌وحش نيز تبادل نظر و مشورت مي‌كنند. گفته مي‌شود، يكي از افرادي كه داراي مدرك دانشگاهي محيط زيست  است و سخنانش در سازمان محيط زيست به‌اصطلاح در رو دارد، طي بازديدي از منطقه حفاظت شده بهرام‌گور در فارس اظهار كرده است كه براي افزايش جمعيت گور ايراني منطقه‌اي را حصاركشي كنند. شنيده‌ها حاكي است وقتي او با مخالفت و اين پرسش روبه‌رو شده كه چنين عملي سبب اختلالات ژنتيكي جمعيت گورها مي‌شود گفته است كه براي آن هم راه حلي دارم، كافي است چند گور از مجموعه حفاظت شده توران گرفته و به داخل حصار در بهرام گور انتقال داد و برعكس تعدادي را از حصار به توران. آيا اين ابراز عقيده‌هاي شخصي منافي قوانين طبيعت است؟ و اگر هست چگونه مي‌تواند نظم موجود در چرخه طبيعت را بر هم بزند؟ محدود كردن يك عرصه با حصار براي افزايش جمعيت گونه‌اي كه در خطر شديد انقراض قرار دارد روشي است كه براي گوزن زرد ايراني تجربه شد و توانست موفقيت‌هايي نيز در ابتداي طرح به دست آورد. اما لازم است اين نكته را در نظر داشت كه چنين عملي سبب مي‌شود جانوران در حصار پس از مدتي به اختلال‌هاي ژنتيكي دچار شوند. جانوران به ويژه پستانداران بزرگ ومتوسط جثه براي بقا راهكار ديگري را به مورد اجرا مي‌گذارند، در واقع اين جانوران براي آن كه بتوانند بقاي نسل خود را تضمين كنند معمولا به مهاجرت‌‌هاي كوتاه و بلندي تن مي‌دهند تا با جمعيتي جديد آميزش كنند و بدين‌ترتيب از خطر كاهش ذخيره‌ ژنتيكي در امان بمانند. متأسفانه امروزه نه تنها مناطق حفاظت شده روز به روز تحليل مي‌رود كه كريدورهاي مهاجرتي اين جانوران نيز با انواع ساخت و سازها نظير سد، جاده، احداث شهرك‌هاي صنعتي و مانند آنها از بين رفته است. در بسياري از نقاط دنيا براي آن كه طرح‌‌هاي بزرگ عمراني يا صنعتي به مورد اجرا گذاشته شود علاوه بر آن كه خود منطقه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد، كريدورهاي مهاجرتي حيات‌وحش نيز بررسي مي‌شود. امروزه طرحي در اروپا در دست بررسي است تا كريدورها و مسيرهاي مهاجرتي جانوران كه زماني بخش‌هاي مختلف اروپا را شامل مي‌شد احيا شود. اما  ما همچنان روش‌هاي ناكارآمدي توصيه مي‌كنيم تا به موجب آن ضمن حل صورت مسئله، بيلان عملكرد نيز در ظاهر رشدي چشمگير نشان دهد. ضرورت حصار‌كشي و نگهداري آن با صرف هزينه‌هاي گزاف از بيت‌المال و سرمايه‌هاي ملي براي حفظ نسل گور ايراني را چگونه مي‌توان توجيه كرد در حالي كه كارشناسان تراز اول صاحب نام بين‌المللي، كه آوازه‌اي جهاني دارند، حفاظت صحيح در طبيعت را پيوسته تجويز كرده‌اند؛ هم ارزان‌تر است و هم پيامدهاي منفي اختلالات ژنتيكي را به‌دنبال ندارد. از سوي ديگر وجود جانور در اسارت نشانه بهبود شرايط زيستي آن نيست. به فرض چنان چه چندين قلاده ببر مازندران در قفس هم وجود داشته باشند نام اين جانور باشكوه به‌عنوان گونه‌اي منقرض شده در فهرست‌هاي معتبر حيات‌وحش ثبت مي‌شود. به اين دليل كه حضور در طبيعت ملاك و معيار است نه وجود جانور در باغ‌وحش يا اسارت. بنابراين چنين اظهار نظري را مي‌توان طرحي شكسته خورده دانست كه فاقد توجيه‌هاي فني و عملي لازم است. به‌نظر مي‌رسد اجراي نظر مورد اشاره و تبعات منفي آن، كمتر از جاده‌كشي در جنگل‌ ابر شاهرود يا احداث كارخانه پتروشيمي در تالاب صوفي‌كم گلستان، مرگ پرندگان درياچه بختگان و راه‌اندازي سيرك در پارك پرديسان تهران نباشد چرا كه بدين ترتيب نسل گور ايراني اين گونه خاص و بومي -كه در خوش‌بينانه‌ترين حالت حدود 600 راس از آنها باقي مانده است- به جاي آن كه آزادانه در طبيعت حفظ شود، در اسارت افزايش خواهد يافت و به چهارپاياني نيمه اهلي تبديل مي‌شوند. تلخي چنين ماجرايي زماني دو چندان مي‌شود كه يكي از دارندگان مدرك دانشگاهي محيط زيست  چنين نظراتي ابراز و اجراي آنها را مصرانه پيگيري مي‌كند. گرچه صداي طرفداران محيط زيست  هيچ‌گاه به جايي نرسيده و تلاششان براي حفظ داشته‌هاي طبيعت اين سرزمين عقيم مانده است اما عكس‌العمل آنان مي‌تواند تلنگري باشد به مشاوران تغيير رويه داده و مجريان مدعي دانش‌آموختگي مكتب محيط زيست تا با آگاهي و درايت سخن گفته و اعلام نظر كنند.

كتاب مجموعه حيات وحش ايران به زبان انگليسي منتشر شد اما پس از حدود يك سال از انتشار آن تقريباً  هيچ انعكاسي در مطبوعات و رسانه هاي كشور نداشت. اين در حالي است كه بسياري از سايت هاي انگليسي زبان و البته مشتاق طبيعت ايران ضمن معرفي اين كتاب، آن را اثري منحصر به فرد تلقي كردند. بي خبري از انتشار چنين اثري، بي گمان براي دوستداران و اهل دانش علوم طبيعي به مثابه زياني تأسف برانگيز خواهد بود. كتاب «مجموعه حيات وحش ايران» را اسكندر فيروز به رشته تحرير درآورده و انتشارات اي.بي. تاريس آن را در سال 2005 ميلادي منتشر كرده است. نويسنده پيش از اين در سال 1378 كتاب «حيات وحش ايران، مهره داران» را در اختيار علاقه مندان علوم طبيعي (به ويژه محيط زيست و جانورشناسي) نهاده بود؛ كتابي كه توسط نشر دانشگاهي منتشر شد و نخستين جايزه مهرگان كتاب را با عنوان «علم براي همه» به خود اختصاص داد. كتاب اخير در زمان خود يگانه مجموعه مرتبط با حيات وحش مهره دار ايران بود و البته به زبان فارسي هنوز هم اين ويژگي و يگانگي را يدك مي كشد اما نسخه انگليسي، گوي سبقت را از آن ربوده است. به عبارت ديگر نسخه انگليسي به روز شده اثر فارسي است و داراي اطلاعاتي است كه در زمان چاپ اثر به زبان فارسي يا در دسترس و يا قابل اعتماد نبودند. به عنوان مثال در نسخه فارسي- كه ۶ سال پيش از اثر انگليسي چاپ شده- تعداد پرندگان ايران 504 گونه ذكر شده حال آن كه در اثر اخير اين تعداد به 514 گونه افزايش يافته است. همچنين در كتاب انگليسي به راكون، خرگوش اروپايي و تعدادي جانور ديگر به عنوان جانوران موجود و شناسايي شده در ايران اشاره شده است كه در نسخه فارسي اثري از آنها نيست. كتاب «مجموعه حيات وحش ايران» در 5 بخش به معرفي پستانداران، پرندگان، خزندگان، دوزيستان و ماهي ها مي پردازد كه شرح به نسبت مختصر و البته مفيدي از هر خانواده ارائه مي كند و دست كم از هر خانواده يك عكس يا طرح در متن كتاب گنجانده شده است. مشخص شدن پراكندگي هريك از گونه ها به تفكيك استان نيز ج�