قوچ اوريال البرز مركزي

دامغان :شكارگاه كلاريز

پروانه سال ۱۳۷۹

 حاضرين : عليرضا منشي زاده 

پناهگاه حيات وحش حيدري، منطقه‌اي تحت حفاظت در ‪ ۷۰‬كيلومتري شمال غربي شهرستان نيشابور مي‌باشد كه نام خودرا از دره و روستايي به همين نام گرفته است.

اين منطقه كه از سال ‪ ۱۳۵۷‬با احداث پاسگاه محيط باني حيدري تحت كنترل و حفاظت قرار گرفته بود، در سال ‪ ۱۳۷۳‬بمدت سه سال بعنوان منطقه تيراندازي ممنوع اعلام گرديد.

اين امتياز به‌مدت پنج سال ديگر تمديد و بالاخره در ارديبهشت ماه ‪ ۱۳۸۲‬به سطح پناهگاه حيات وحش ارتقاء يافت.

منطقه ‪ ۵۵‬هزار هكتاري "حيدري" از بهترين زيستگاه‌هاي دنيا است كه به علت قابليت‌هاي باارزش زيستي خود از جمله قوچ‌هاي بزرگ "اوريال" در سطح جهاني جايگاهي ويژه داشته و همه ساله از كشورهاي مختلف جهان بازديد كنندگاني بسوي آن مي‌آيند.

شهرت قوچ اين منطقه تا به‌آنجا است كه برخي شكارچيان خارجي آنجا را بهشت قوچ دنيا نام گذاشته‌اند.

به‌همين منظور هر سال به ‪ ۱۰‬تا ‪ ۱۵‬شكارچي خارجي اجازه شكار در اين منطقه داده مي‌شود.

ليكن امروزه اين منطقه درمعرض تهديد ازناحيه چراي بيش از حد دام و حضور شكارچيان غيرمجار قرار گرفته وكمبود نيروي حفاظتي درمنطقه باعث شده اقدام بازدارنده جدي در اين زمينه صورت نگيرد.

رييس اداره حفاظت محيط زيست شهرستان نيشابور دراين زمينه اظهار مي‌دارد :
منطقه حيدري مرتعي ييلاقي محسوب مي‌شود كه دام بايد از اواخر ارديبهشت وارد و بعد از ‪ ۷۰‬روز در نيمه مردادماه از آن خارج شود.

"حميدرضا حقانيت" مي‌افزايد : متاسفانه با رعايت نشدن اين پروسه زماني توسط دامداران و ورود زود هنگام دام به منطقه ، برخي از انواع بوته‌ها از بين رفته و گونه‌هاي چوبي در منطقه باقي مانده‌اند.

اين مسوول با اشاره به تاثير منفي اين مساله بر موفقيت طرح‌هاي مرتعداري يادآور شد: اين امر باعث شد اداره محيط زيست شهرستان سال گذشته و امسال مجموعا در ‪ ۱۰۰‬هكتار از منطقه، گونه‌هاي مرتعي سازگار را بذرپاشي كند.

وي اضافه كرد: در پناهگاه حيات وحش حيدري پنج سامانه عرفي وجود دارد كه سكونتگاه عشاير بوده وآنها مي‌توانند دو تا سه ماه از سال را در اين مناطق بگذرانند.

حقانيت افزود: اين پنج سامانه باتوجه به‌مساحت مرتع و مقدار توليد علوفه تنها مي‌تواند پذيراي ‪ ۱۷۰۰‬راس گوسفند باشد، ليكن اصرار دامداران بر حضور ‪ ۵۰۰۰‬گوسفند باعث شده گياهان خوش خوراك از بين رفته و گونه‌هاي چوبي باقي بماند.

رييس اداره محيط زيست شهرستان نيشابور در ادامه با اشاره به وجود تفنگ هاي فراواني كه حيات وحش منطقه را نشانه گرفته‌اند،افزود: سهميه بالاي فشنگ شكارچيان باعث شده نتوانيم بخوبي جلوي شكار بيش ازاندازه را بگيريم‌كه اين غير از سلاح فاقد مجوز و شكارچيان غيرمجاز است.

وي با بيان اينكه براي داشتن سلاح، سابقه افراد بلحاظ امنيتي مورد بررسي قرار مي‌گيرد، تصريح مي‌كند: در اين ميان سابقه تخلف افراد با استعلام از ادارات محيط زيست بررسي نمي‌شود.

حقانيت همچنين به مسلح بودن برخي افراد در روستاها در راستاي اجراي طرح امنيت اشاره مي‌كند و يادآور مي‌شود: سال گذشته چندنفر از متخلفان شكار آهو از تفنگ‌هاي طرح امنيت استفاده كرده بودند.

اين مسوول خاطرنشان مي‌كند: براي حفاظت از اين منطقه بايد ‪ ۱۰‬نيروي محافظ در منطقه و نيز ‪ ۱۰‬نفر پشتيبان وجود داشته باشد، درحاليكه هم اينك منطقه با چهار نيروي اجرايي محافظت مي‌شود.

بگفته وي درصورت حفاظت مناسب مي‌توان سالانه ‪ ۵۰‬گردشگر خارجي جذب كرد كه اين بمعني كسب درآمد ارزي براي كشور است.

حقانيت اضافه مي‌كند: امسال نيز تا زمانيكه وضعيت جمعيت وحوش منطقه مشخص نشود، پروانه شكار خارجي صادر نمي‌شود.

وي ادامه مي‌دهد : در عين حال از سال ‪ ۷۹‬صدور پروانه شكار گراز بخاطر خساراتي كه اين حيوان به زمينهاي كشاورزي مي‌زند، انجام مي‌گيرد.

بگفته وي ، امسال بمنظور افزايش ضريب حفاظتي پناهگاه حيات وحش حيدري و جلوگيري از ورود گرازهاي وحشي به اراضي كشاورزي، براي اولين بار چهار كيلومتر از منطقه حصاركشي شد.

معاون محيط طبيعي اداره كل حفاظت محيط زيست خراسان رضوي هم در اينباره اظهار مي‌دارد: پناهگاه حيات وحش حيدري بلحاظ تنوع و فراواني گونه‌هاي گياهي، از جمله درختان با ارزش و كهنسال ارس و حيات جانوري بويژه قوچ و ميش اوريال بعنوان يك اكوسيستم فعال و يك نمونه از زخيره‌گاه‌هاي طبيعي اقليم كوهستاني شمال خراسان انتخاب و تحت مراقبت و كنترل قرار گرفته است.

مهندس "حسين گلستاني" مي‌افزايد: اين منطقه از استعدادهاي بالقوه بالائي از باب اكوتوريسم برخوردار است كه مي‌تواند در صورت فراهم شدن امكانات لازم بعنوان يك منطقه تفرجگاهي پرجذبه پذيراي علاقمندان به طبيعت قرار بگيرد.

وي در ادامه از چراي بيش از ظرفيت منطقه توسط دام و كمبود نيروي اجرايي كه يك پنجم استاندارد است، بعنوان مشكلات عمده منطقه ياد مي‌كند.

اين مسوول تصريح مي‌كند: اين درحاليست كه قوچ، ميش و آهو بعنوان حيوانات حمايت شده درمنطقه حضور دارند و هوبره پرنده درحال انقراض معرفي شده‌است.

بگفته وي در حال حاضر مديريت اين پناهگاه توسط اداره حفاظت محيط زيست نيشابور ازطريق دو پاسگاه محيط باني درجنوب و شمال منطقه اعمال مي‌گردد.