از كشور نيجريه پلاكى به دست آمد با تصوير پلنگ كه مربوط به قرن ۱۶ يا ۱۷ ميلادى است. مردم بنين پلنگ را پادشاه علفزار مى ناميدند و اين حيوان را سمبلى از قدرت، زيبايى، هوش و فراست مى دانستند كه كسى جز پادشاه حق شكار كردن آن را نداشت. رجوع به نوشته هاى دانشمندان قبل از ميلاد مسيح مانند ارسطو و افلاطون به خوبى نشان مى دهد كه اين گونه زيبا را از زمان هاى بسيار دور مى شناختند.
امروزه مردمان شهرنشين در بسيارى از مناطق به سبب جدايى از طبيعت، اين حيوان را در باغ وحش ها و فيلم هاى مستند حيات وحش مى بينند. فاصله ميان انسان و حيات وحش، به مردم دور از طبيعت شهرها، آميزه اى از ترس و تنفر نسبت به آنچه كه نمى شناسند، آموخت.
۳ سال قبل وقتى به روستايى به نام كندلوس در منطقه كجور واقع در استان مازندران، سفر كردم در بازديد از تنها موزه آن روستا، مجسمه اى ديدم كه روبه روى در ورودى آن قرار داشت. اين مجسمه كه از تنديس دخترى روستايى و پيكر يك پلنگ ساخته شده بود، به خوبى نمايانگر آشتى ميان انسان و حيات وحش بود. افسانه اى زنده و پويا ميان مردم روستا روايت مى شد، دوستى ميان يك حيوان وحشى و دخترى روستايى در حدود ۱ قرن پيش، به خوبى نشان مى داد كه طبيعت وحشى دور از شهر دودآلود و شلوغى كه من آن را مى شناختم، مى توانست چهره ديگرى داشته باشد.
با نگاهى به گذشته مى بينيم كه ۲ گونه از گربه سانان بزرگ ايران براى هميشه منقرض شده اند، اما گويى انقراض اين دو گونه به ما نياموخت كه با طبيعت خود مهربان تر باشيم و اكنون پس از گذشت نيم قرن از آخرين بارى كه يكى از زيباترين ببرهاى دنيا، ببر هيركانى، ديده شد، انقراض سومين گربه سان بزرگ ايران، يوزپلنگ آسيايى، نيز در راه است! بعد از انقراض شير و ببر مازندران، پلنگ ايران بر مسند پادشاهى گربه سانان ايران نشست با قلمروى كه روز به روز محدودتر مى شود.
• عوامل عمده تهديد پلنگ در ايران
تحقيقات خود را با هدف بررسى وضعيت پلنگ در ايران با سفر به منطقه كجور واقع در استان مازندران از تابستان ۸۱ آغاز كردم. در اين راستا، ضمن انجام مطالعات و عمليات صحرايى، بررسى گزارشات مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محيط زيست، دفاتر مشاهدات روزانه برخى مناطق تحت حفاظت و گزارشات ۲۸ استان ايران در خصوص وضعيت زيستگاه ها و بعضاً نتايج آمارگيرى هاى انجام گرفته از تعداد طعمه پلنگ در مناطق مختلف، فرم هايى تحت عنوان فرم آثار و نمايه هاى پلنگ جهت تكميل توسط محيط بانان در اختيار اداره كل حفاظت محيط زيست در همه استان ها قرار گرفت. همچنين علاوه بر مصاحبه با محيط بانان مناطق مختلف، عشاير و افراد محلى، كارشناسان سازمان محيط زيست در استان ها، افراد مطلع و علاقه مند، جداول بيومترى براى نمونه هاى مختلف شامل حيوان زنده (بيهوش)، لاشه، نمونه هاى تاكسيدرمى و پوست و نمونه هاى جمجمه تكميل شد. علاوه براين براى تعيين ميزان صحت برخى گزارشات واصله عمليات صحرايى و بازديد از مناطق مختلف صورت گرفت. نتايج حاصل از اين تحقيق و بررسى نشان مى دهد كه حضور اين گونه در ۲۶ استان ايران و همه استان ها غير از دو استان همدان و بوشهر، قطعى است. عوامل عمده تهديد پلنگ در ۲۵ استان ايران (همه استان ها غير از استان هاى قم، همدان و بوشهر) به شرح زير شناسايى شد: 
۱- الف- تخريب زيستگاه: تغيير كاربرى زمين و تبديل اراضى، توسعه كشاورزى، مراكز مسكونى، وجود روستاها داخل مناطق تحت حفاظت، تجزيه و تقطيع زيستگاه، افزايش جمعيت انسانى، توسعه شهرى و روستايى، نزديكى به مناطق شهرى، ساختمان سازى، توسعه فعاليت هاى انسانى نامتناسب با ظرفيت  منابع زيستگاه، بهره بردارى هاى بى رويه و بهره بردارى هاى صنعتى و خدماتى.
۱- ب- تاسيسات پالايشگاه، پادگان نظامى و مراكز نظامى، تصرف بخش هايى از مناطق توسط نيروى انتظامى، شبكه انتقال نيرو، بهره بردارى از منابع كانسار، استقرار و توسعه صنايع (موارد الف و ب (۸۰%).
۲- جاده كشى، شبكه جاده دسترسى و جاده و راه هاى ارتباطى، توسعه راه ها همچنين توسعه راه هاى روستايى (۳۲%).
۳- شكار غيرمجاز (شكار پلنگ و طعمه آن)، بره گيرى، ازدياد اسلحه ميان مردم، اسلحه غيرمجاز، طعمه مسموم، تله گذارى براى پستانداران، شكار براى تروفه و دريافت جايزه شكار تروفه، كاهش طعمه پلنگ (۷۶%).
۴- كمبود پرسنل حفاظتى، كمبود امكانات، كمبود واحدهاى حفاظتى مناسب، كمبود اعتبارات جهت رفع مشكلات زيستگاه ها مانند مشكلات حاصل از خشكسالى، عدم وجود راه هاى ارتباطى مطمئن (۳۲%).
۵- عدم آشنايى اهالى محلى، عشاير و دامداران كوچنده با فرهنگ زيست محيطى (۳۲%).
۶- چراى بى رويه دام و وجود دام مازاد در مناطق (۷۲%).
۷- زباله هاى نظامى، زباله هاى شهرى اطراف مناطق مورد نظر كه مى تواند سبب افزايش سگ هاى شكارى باشد (۱۲%).
۸- خشكسالى و شرايط اقليمى نامساعد (۸%).
۹- اثرات جنگ ايران و عراق (۸%).
۸۰ درصد از استان هاى مورد بررسى به طور عمده داراى عوامل تهديد گروه اول (۱- الف و ۱- ب) ۷۶ درصد از آنها داراى عوامل تهديد گروه سوم و ۷۲ درصد آنها داراى عوامل تهديد گروه ششم هستند.
لازم به ذكر است كه اين آمار عوامل عمده تهديد زيست اين گونه را از نظر كيفى و ميزان اهميت و تاثير عامل تهديدى بررسى نمى كند. بلكه تنها نمايانگر آن است كه چند درصد از اين ۲۵ استان مورد بررسى، داراى عوامل تهديد گروه اول تا نهم به طور عمده و قابل توجهى هستند. همچنين اين نكته نيز شايان توجه است كه برخى از اين عوامل گونه جانورى پلنگ را به طور مستقيم در معرض خطر قرار مى دهند، برخى ديگر به طور غيرمستقيم و برخى نيز به صورت چندجانبه عمل مى كنند و از چند طريق بر روى زيست اين گونه تاثير منفى مى گذارند. اگرچه پلنگ نسبت به ساير گربه هاى وحشى توزيع گسترده اى دارد و انعطاف پذيرى زيادى در ارتباط با طعمه و زيستگاه از خود نشان مى دهد، بيم آن مى رود كه در آينده اى نه چندان دور با كاهش شديد جمعيت آن در ايران مواجه شويم. چنانچه طبق جديدترين فهرست سرخ IUCN نيز اين زيرگونه در خطر انقراض (endangered) معرفى شده است، امروزه نيز از شواهد موجود چنين برمى آيد كه تعداد پلنگ در برخى مناطق كاهش چشمگيرى داشته است. از جمله استان هايى كه به سبب شرايط ويژه خود تعداد پلنگ در آنها بسيار كاهش يافته است مى توان به استان هاى كرمانشاه، كردستان و سيستان و بلوچستان اشاره كرد. همچنين استان گيلان نيز با داشتن جنگل هاى وسيع و زيستگاه هاى مناسب جهت زيست اين گونه جانورى به لحاظ سرعت تخريب اين زيستگاه ها نيازمند توجه بيشترى نسبت به گذشته است. اين مقوله نيازمند بررسى هاى بيشتر در سطح منطقه اى است.