دوست داران شكار و طبيعت

هزاران درخت بلوط در منظقه حفاظت شده دنا قتل و عام شدند

damghanhunter — Sat, 17 Oct 2009 11:50:45 GMT

معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست برآورد خسارت قطع 10 تا 14 هزار اصله درخت کهنسال بلوط در منطقه حفاظت شده دنا در کهگیلویه و بویراحمد را بیش از یک میلیارد تومان برآورد کرد.
دکتر دلاور نجفی حاجی پور در گفتگو با مهر ضمن درخواست از مقامات قضایی برای برخورد جدی و قاطع با مجرمین تخریب کننده درختان بلوط در کهگیلویه و بویراحمد گفت: اداره کل محیط زیست استان از بانیان این فاجعه زیست محیطی شکایت کرده و این شکایت تا زمان محکومیت قضایی پس گرفته نمی شود.

این مقام عالی در سازمان محیط زیست کشور، خسارت وارده به جنگلهای حفاظت شده و تحت مدیریت سازمان محیط زیست را بیش از یک میلیارد تومان برآورد کرد و افزود: هنوز هیچ توافقی با شرکت گاز صورت نگرفته است. اما باید این مبلغ به حساب خزانه داری دولت واریز شود و این خسارت جدای از مجازاتی است که دستگاه قضایی در نظر خواهد گرفت.

دکتر نجفی تعداد درختان قطع شده در منطقه حفاظت شده دنا را بالغ بر 13 هزار و 500 اصله عنوان و اضافه کرد: رویه جدید سازمان محیط زیست تعامل حداکثری با بخش توسعه کشور است و این تعامل تا زمانی ادامه دارد که نسبت به اعتماد سازمان محیط زیست تخلفی صورت نگیرد. بعد از آن سازمان در هیچ موقعیتی کوتاه نمی آید و در همین حادثه قطع درختان بلوط در کهگیلویه و بویراحمد تا آخرین مراحل از طریق دولت و قوه قضائیه مسئله را پیگیری می کنیم.

بعد از درگیری محیط بانان سازمان محیط زیست با مجرمان تخریب کننده درختان بلوط در "سینه نمک" منطقه حفاظت شده دنا، کار قطع درختان کهنسال بلوط برای انتقال خط دهم لوله گاز عسلویه به مناطق شمال و شمالغرب کشور متوقف و طبق شکایت سازمان محیط زیست پرونده به مقامات قضایی استان ارجاع شده است.

از سوی دیگر دادستان منطقه دنا ضمن توقف کار به مسئولان و مقامات اجرایی طرح ملی انتقال خط لوله گاز برای توقف و پرداخت خسارت اعلام شده هشدار داد . پیشتر و طبق قرارداد سازمان محیط زیست و شرکت ملی گاز مقرر شده بود خط انتقال گاز از کریدور تعین شده که تجربه انتقال سه خط لوله در 40 سال اخیر را در گردنه "میمند" داشته عبور کند در حالی که قرارگاه خاتم الانبیا برخلاف قرارداد یاد شده از خط الرس تپه ها و در حاشیه رودخانه بشار خط لوله را عبور داده که در 3 کیلومتر فعالیت، 10 تا 14 هزار اصله درخت کهنسال بلوط را قطع کرده است.

اداره گاز و پیمانکار مجری طرح انتقال گاز ضمن پذیرش تغییر مسیر تعیین شده، ملزم به پرداخت خسارت شده اند. این در حالی است که دکتر دلاور نجفی معاون محیط طبیعی سازمان محیط زیست کشور با ابراز نگرانی از این تخریب بی سابقه محیط زیست گفت: وقتی درختان را قطع کرده اند هر چقدر هم جریمه تعین شود دردی را دوا نمی کند و این درختان از گونه های غیر قابل تجدید و احیا هستند.

دادستان استان نیز در اقدامی قضایی دستور توقف عملیات، شناسایی مجرمان و معاینه میدانی محل و جمع بندی پرونده را با احضار پیمانکار صادر کرده است.

از دیگر سو کارشناسان محیط زیست ضمن هشدار به مقامات اجرایی و پیمانکاران کشور خواستار رعایت ابتدایی ترین اصول ارزیابی های زیست محیطی در فعالیتهای عمرانی و صنعتی خود برای جلوگیری از بروز و تکرار چنین فجایعی در محیط زیست و منابع طبیعی کشور شده اند.

بررسي اهميت جانوران منطقه حفاظت شده دنا

damghanhunter — Sat, 17 Oct 2009 11:36:14 GMT

سيماي عمومي منطقه حفاظت شده دنا
منطقه حفاظت شده دنا با وسعتي معادل 93660 هكتار در جنوب غربي كشور در سلسله جبال زاگرس و در موقعيت جغرافيايي 51 درجه و 9 دقيقه تا 51 درجه و 37 دقيقه طول شرقي و 30 درجه و 25 دقيقه تا 31 درجه و 14 دقيقه عرض شمالي واقع شده است.
براساس تقسيم بندي سياسي كشور، منطقه حفاظت شده دنا در شمال استان كهگيلويه و بويراحمد، جنوب استان اصفهان و بخش كوچكي از جنوب استان چهار محال و بختياري قرار گرفته است. در تقسيم بندي طرح جامع آب كشور، اين منطقه در حوزه آبريز كارون قرار گرفته و مرتفع ترين نقطه آن قله دنا با ارتفاع 4413 متر و پست ترين نقطه آن در شمال غربي شهر كله گله با ارتفاع 2/1359 متر است. شهر توريستي سي سخت و روستاهاي توت نده، ميمند، خفر، سيور و نورآباد مهم ترين مراكز جمعيتي پيرامون و داخل منطقه حفاظت شده دنا را تشكيل مي‌دهند.
اكولوژي منطقه
منطقه حفاظت شده دنا به لحاظ داشتن شرايط ويژه اكولوژيكي در كشور منحصر به فرد است. اين منطقه به صورت يك اكوسيستم ويژه داراي بيش از 1000 گونه گياهي است. شرايط توپوگرافي ويژه وجود آبشارها و رودخانه‌هاي پرآب در منطقه، شرايط سخت و سرد ارتفاعات بلند و برفگير و در نهايت حضور حيات وحش متنوع در آن سبب شده كه اين منطقه به عنوان نمونه‌اي بارز در غرب كشور در رشته كوه زاگرس مشخص شود.
در ارتفاعات منطقه حفاظت شده دنا، به ويژه قلل آن در تمام طول سال يخچال‌هاي طبيعي وجود دارد و ميكروكليماي خاصي را در منطقه ايجاد مي‌كند. از سوي ديگر، اين منطقه از نظر شرايط اقليمي به سه بخش كاملا مجزا شامل ارتفاعات بلند، جنگل‌هاي خشك و نيمه خشك و نيمه استپي سرد تقسيم مي‌شود. چنين تنوع اقليمي سبب شده كه تنوع حيات وحش و پوشش گياهي بسيار غني در منطقه پديد آيد.
منطقه حفاظت شده دنا به لحاظ داشتن شرايط ويژه اكولوژيكي در كشور منحصر به فرد است. اين منطقه به صورت يك اكوسيستم ويژه داراي بيش از 1000 گونه گياهي است.
منطقه حفاظت شده دنا داراي بيوم‌هاي متنوعي است. بيوم‌هاي كوهستاني و بيوم‌هاي دشتي به تبعيت از تنوع موجود در بيوم‌ها، موجب ظهور زيستگاه‌هاي مختلفي شده اند كه شامل: زيستگاه‌هاي آب شيرين، ليتورال، دشتي و كوهستاني است. از اين رو مشاهده مي‌شود كه تركيب جانوري اين منطقه جنگلي زي باشد. از سوي ديگر به علت وجود اراضي كشاورزي گونه‌هاي جانوري استپ و علفزار نيز وارد اين منطقه شده اند.
حيات وحش منطقه
ويژگي‌هاي اكولوژيكي منطقه حفاظت شده دنا موجب حضور و زيست جانوران متعددي شده است كه تعدادي از آنها با رعايت قوانين و مقررات سازمان حفاظت محيط زيست قابل شكار هستند. طبقه بندي مهمترين جانوران اين منطقه به شرح زير است:
الف - پستانداران
راسته جوندگان:
- خانواده سنجاب‌ها Sciuridae با گونه سنجاب ايراني Ssciurus anomalus
- خانواده تشي‌ها:
تشي هندي يا Hystrix indica به عنوان تنها گونه در منطقه حفاظت شده.
- خانواده موش‌ها:
موش خانگي Mus musculus و موش جنگلي Apodemus sylvaticus
- خانواده جربيل‌ها:
جربيل هندي Tatera indica و جربيل ايراني Meriones prsicus
- خانواده موش‌هاي درختي:
با گونه موش درختي Dryomys nitedula
- خانواده خرگوش‌ها:
خرگوش وحشي Lepus capensis
راسته گوشت خواران:
- خانواده سگ سانان:
گرگ Canis lupus ، شغال Canis aureus و روباه معمولي Vulpes vulpes چ
- خانواده خرس‌ها:
خرس قهوه‌اي
- خانواده راسوها:
رودك Meles meles ، شنگ Lutra lutra و قاقم Mustela nivalis
- خانواده گربه سانان:
شامل پلنگ ايران Panthera pardus saxicolor، گربه جنگلي Felis chaus و سياه گوش Lynx lynx .
راسته زوج سمان:
- خانواده گرازها
- خانواده گاوسانان
كل و بز Capra hircus (aegarus) و قوچ و ميش Ovis orientalis

ب - پرندگان
پرندگان منطقه حفاظت شده دنا در 77 گونه در 29 خانواده طبقه بندي مي‌شوند تعدادي از آنها عبارتند از:
داركوب سر سرخ
Dendrocopos medius
سسك چشم سفيد
Sylvia hortensis
چرخ ريسك سر سياه
Parus lugubris
سنگ چشم پيشاني سفيد
Lanius nubicus
گنجشك گلو زرد
Petronia xanthocollis
گنجشك برفي
Montifringilla nivalis
سهره پيشاني سفيد
Serinus pusillus
زرده پره سرخاكستري
Emberiza buchanani
در ارتفاعات منطقه حفاظت شده دنا، به ويژه قلل آن در تمام طول سال يخچال‌هاي طبيعي وجود دارد و ميكرو كليماي خاصي را در منطقه ايجاد مي‌كند.
تمام پرندگان شكاري گوشت خوار هستند و غذاي خود را با شكار جانوران ديگر تامين مي‌كنند از جمله مي‌توان به پيغو، قرقي، سارگپه، عقاب طلايي، عقاب دو برادر، عقاب تالابي و سارگپه پابلند اشاره كرد. قرقي، عقاب طلايي، عقاب دو برادر و سارگپه پا بلند بومي منطقه هستند.
خانواده شاهين‌ها شامل دليجه، دليجه كوچك و شاهين است دو گونه اول مهاجر و شاهين بومي منطقه محسوب مي‌شود.
خانواده لاشه خواران شامل دال، دال سياه، كركس و هما است. دال سياه و هما بومي منطقه هستند. دال احتمالا بومي بوده و كركس در منطقه زاد و ولد مي‌كند.
خانواده كلاغ‌ها نيز شامل پنج گونه است كه تمام آنها همه چيزخوار محسوب مي‌شوند. جي‌جاق، كلاغ نوك سرخ، كلاغ نوك زرد و زاغي نيز بومي منطقه هستند.
كلاغ سياه به عنوان مهاجر و براي زمستان گذراني در منطقه حضور دارد.

ج - خزندگان منطقه
خزندگان منطقه حفاظت شده دنا در 3 راسته طبقه بندي مي‌شوند كه عبارتند از:
- راسته لاك پشت‌ها و خانواده لاك پشت زميني كه با يك گونه به نام لاك پشت مهميزدار از نژاد غرب ايران در اين منطقه حفاظت شده حضور دارند.
- راسته سوسمارها
آگاماي قفقازي بيشتر در نواحي خشك و در ميان صخره‌هاي برهنه يا برخوردار از لكه‌هاي گلسنگ مشاهده مي‌شود. آگاماي اريتروگاستر همواره در اطراف صخره‌ها، سنگ‌هاي بزرگ و قلوه سنگ‌هاي مجاور رودخانه‌ها و حاشيه رودخانه‌ها زيست مي‌كند. گونه مابويا بيشتر در محدوده جنگل، در ميان بوته‌ها و لابه لاي پوشش برگ‌هاي كف جنگل ديده مي‌شود.
- راسته مارها
در منطقه حفاظت شده دنا ، سه نوع مار سمي ، نيمه سمي و غير سمي يافت مي‌شوند.
مارهاي سمي منطقه عبارتند از:
كبرا (مار زنگي) walterinnesia aegyptica
افعي شاخدار cerastes cerastes gasperetti
مار جعفري Echis carinatus sochureki
افعي يا گرزه مار Vipera lebetinas obtua
مارهاي نيمه سمي شامل:
يله مار Malpodon monspessulana
طلحه مار Malpodon moilensis
تير مار Psammophis schokari
افعي پلنگي Telescopus rhinopoma
مارهاي غير سمي منطقه نيز شامل:
كور مار شني Erix elegans Gray
مار آتشي Coluber jugularis
مار كوتوله Eirenis collaris
مار گرگي Lycodon striatus
مار آبي Natrix natrix natrix
از ميان دوزيستان تنها مي‌توان به قورباغه مردابي اشاره كرد. اين گونه در حاشيه رودخانه و زيستگاه‌هاي كرانه‌اي در تعداد زياد مشاهده مي‌شود. به اضافه قورباغه درختي به ويژه بر روي درختان بلوط و در مناطق مرطوب زيست مي‌كند.
شاخص‌هاي زيستي
يكي از مهمترين عوامل حفاظت از هر منطقه وجود حيوانات نادر و در معرض خطر ونيز حضور حيوانات شاخص به عنوان شاخص‌هاي زيستي است كه معرف يكي از خصوصيات منحصر به فرد آن منطقه است.
گونه‌هاي ارزشمند و شاخص علاوه بر اين كه نشان دهنده تنوع زيستي بالاي منطقه هستند، نشانگر بكر و دست نخورده بودن محدوده و ارزش زيستي منطقه حفاظت شده به شمار رفته و موجب ارتقاي ارزش بوم شناختي منطقه مي‌شوند. منطقه دنا را نيز مي‌توان از اين قاعده مستثني كرد از بين خانواده گربه سانان منطقه دنا گونه‌هاي ارزشمند پلنگ ايراني، گربه وحشي، گربه جنگلي و سياه گوش از جمله جانوران در معرض خطر هستند كه جمعيت آنها در بيشتر نقاط رو به كاهش است. از خانواده راسوها نيز غير از دو گونه رودك و قاقم (راسو)، شنگ نيز در منطقه مشاهده شده كه از وضعيت حفاظتي حساس‌تري نسبت به دو گونه ديگر برخوردار است. گرگ نيز از جانوران در معرض خطري است كه در منطقه حفاظت شده دنا زيست مي‌كند.
از راسته خانواده سنجاب‌ها، سنجاب ايراني از جانوران شاخص جنگل‌هاي بلوط در زاگرس به شمار مي‌رود.
منطقه حفاظت شده دنا داراي پرندگان زيبا و شاخص نظير هما، جي جاق و ... است. زيست و حضور جانوراني مانند هما، عقاب طلايي و پلنگ كه در راس هرم غذايي قرار دارند، نشانگر كيفيت زيستگاه است. اين گونه‌ها از اين جنبه قابل توجه هستند كه قبل از انسان قادرند متوجه ظهور تغييرات زيستگاه شده و نسبت به تغييرات محيطي واكنش نشان دهند.
منابع
1) سازمان مديريت و برنامه ريزي استان كهگيلويه و بويراحمد، 1383، آمار نامه سال 1382، ياسوج.
2) شركت مهندسي مشاور سامان آب سرزمين 1380 مطالعات پوشش گياهي، حيات وحش و آبزيان منطقه حفاظت شده دنا.
3) ضيايي ، هوشنگ ، 1375 راهنماي صحرايي پستانداران ايران، انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست.
4) لطيفي، محمود، 1379، مارهاي ايران ، انتشارات سازمان حفاظت محيط زيست
5) منصوري، جمشيد، 1379 راهنماي صحرايي پرندگان ايران، نشر ذهن آويز

بررسي اهميت جانوران منطقه حفاظت شده دنا - آرش بهمنپور

منطقه حفاظت شده پابند

damghanhunter — Fri, 10 Jul 2009 03:57:14 GMT

منطقه و جنگل های حفاظت شده پابند در ۶۷ کیلومتری شهر دامغان و ۱۷

کیلومتری دیباج به سمت شمال کشور دارای پوشش جنگلی و در بین

دامغاانی ها به منطقه سیاخانی معروف است پوشش جانوری این منطقه

شمال ستانداران بزرگ از جمله گراز - گوزن ایرانی - پلنگ و در مناطق

کوهستانی دارای دسته های قوچ و میش و کل و بز نیز می باشد

طبيعت استان سمنان در بهار 88

damghanhunter — Fri, 10 Apr 2009 10:36:14 GMT

گزارش خبرگزاري فارس از سمنان، سرسبزي و طراوت بي‌مانند امسال در پارك ملي توران هيجان بي‌وصفي را در حيات وحش و طبيعت منطقه به‌همراه داشته و به اين منطقه حفاظت شده طراوت و تازگي دوباره‌اي بخشيده و اين در حالي است كه وجود برخي مشكلات تا حدودي اين زيبايي‌ها را تحت تاثير قررار داه است.

*پارك توران طبيعت و جانوران
وسعت و طبيعت بي‌نظير منطقه، تنوع زيستي و گياهي در اين بخش از خاك ايران تحسين هر بيننده‌اي را برمي‌انگيزد و مجموعه ارزشمندي را به لحاظ آموزشي، علمي، پژوهشي، گردشگري و گنجينه‌اي ژنتيكي پيش چشمان بازديدكنندگان و محققان قرار مي‌دهد.
نخستين مصوبه شوراي عالي حفاظت محيط زيست درخصوص پارك ملي توران مربوط به سال 1351 است كه در آن، اين منطقه به عنوان منطقه حفاظت شده اعلام شد.
پس از آن در سال 55 مصوبه شماره 75 شوراي عالي حفاظت محيط زيست اين منطقه را به دو بخش پناهگاه حيات وحش و منطقه حفاظت شده تقسيم كرد.
پارك ملي و اثر طبيعي ملي داراي درجه حفاظتي يكساني هستند و ورود به اين محدوده ممنوع و مستلزم كسب اجازه از سازمان حفاظت محيط زيست بوده و هر‌گونه فعاليت انساني در اين دو سطح حفاظتي ممنوع است.
در پناهگاه حيات وحش و منطقه حفاظت شده توران تنها با مجوز سازمان حفاظت محيط زيست بخشي از فعاليت‌هاي انساني قابل انجام است.
اين دو منطقه كه از نظر سطح حفاظتي در يك درجه‌بندي هستند، داراي منابع غني حيات وحش در بخش پناهگاه حيات وحش و قابليت‌هاي ژئوپارك، خصوصيات زمين‌شناسي، چشمه‌ها، منابع آبي و رودخانه‌ها در بخش منطقه حفاظت شده است كه بايد تحت حفاظت قرار گيرند.
از آنجا كه در اين منطقه نياز به انجام بخشي از امور بهره‌برداري انسان‌ساخت نظير معادن بود، مصوبه سال 55 شوراي عالي محيط زيست، هر‌گونه فعاليت انساني را در پناهگاه حيات وحش ممنوع اعلام كرد و بخشي از فعاليت‌هايي كه را داراي اثرات مخرب زيست‌محيطي كمتري بود، در منطقه حفاظت شده مشخص كرد.
پس از آن در سال 81 بخشي از پناهگاه حيات وحش كه هسته مركزي و امن‌ترين زيستگاه‌هاي منطقه را در خود جاي داده است، به پارك ملي تبديل شد تا به بهترين نحو حيات وحش و منابع طبيعي تحت حفاظت قرار گيرد.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان در خصوص مي‌گويد: منطقه حفاظت شده توران در سال 1975 ميلادي به دبيرخانه برنامه انسان و كره مسكون سازمان ملل به عنوان يكي از 9 ذخيره‌گاه جمهوري ‌اسلامي معرفي شد.
حسينعلي ابراهيمي افزود: ايران در آن سال، 9 ذخيره‌گاه به اين برنامه معرفي كرد كه مجموعه مورد حفاظت توران، بزرگ‌ترين مجموعه حفاظتي بود چرا كه اين منطقه با وسعت يك ميليون و 450 هزار هكتار، بزرگ‌ترين منطقه مورد حفاظت محيط زيست دنيا پس از منطقه سرنگيتي در آفريقا محسوب مي‌شود.
وي با اشاره به اينكه مجموعه حفاظت شده توران، ميزبان بسياري از گونه‌هاي نادر جانوري و گياهي است، گفت: اين منطقه داراي منابع غني تنوع زيستي بوده و مهم‌ترين و شاخص‌ترين گونه منطقه يوزپلنگ آسيايي است كه به عنوان نماد حيات وحش كشور انتخاب شده است.
ابراهيمي ادامه داد: يوزپلنگ آسيايي در راس هرم اكولوژيك كشور قرار دارد و نقش كليدي آن در تامين غذاي گوشتخوران كوچك‌تر انكار ناپذير است.
وي افزود: اين‌گونه در تمام دنيا تنها در ايران باقي مانده و ايران هم فقط در مناطق محدودي از استان‌هاي مركزي كشور مانند منطقه توران پذيراي اين حيوان بوده كه متاسفانه اين‌گونه ارزشمند هم‌اكنون در معرض انقراض است.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان گفت: هم‌اكنون طرح‌هاي بين‌المللي با همكاري صندوق تسهيلات جهاني و سازمان حفاظت محيط زيست در استان سمنان و يزد در حال اجرا براي حفاظت از نسل اين‌گونه است.
ابراهيمي افزود: در ميان گربه‌سانان پس از يوزپلنگ، اين منطقه داراي گونه‌هاي باارزش ديگري نظير گورخر، پلنگ، كاراكال، گربه وحشي و گربه‌ شني است كه متاسفانه اين گونه‌ها نيز در معرض تهديد هستند.
وي با اشاره به آخرين وضع گورخر آسيايي كه در اين منطقه زيست مي‌كند، گفت: گورخر آسيايي نيز هم‌اكنون در معرض خطر انقراض است.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان افزود: اين‌گونه در ايران و آسياي ميانه وجود دارد كه گورخر ايراني يك زيرگونه از گورخر آسيايي است.
ابراهيمي تصريح كرد: تفاوت‌هاي اين‌گونه با نوع آسياي ميانه آن است كه گورخر ايراني هر دو سال يك بار و عموما تك قلو زايمان مي‌كند و از اين رو در معرض خطر قرار دارد اما گورخر آسيايي سالي يك بار زايمان مي‌كند.
اين‌گونه در ايران منحصر به توران در استان سمنان و بهرام گور است.
بررسي‌ها نشان داده است كه پرنده زاغ‌بور نوعي گونه با ارزش و منحصر به‌فرد از پرندگان و تنها پرنده آندميك ايران است.
اين پرنده را اروپايي‌ها به نام پرنده ميليون دلاري مي‌شناسند چرا كه براي ديدنش تنها بايد به ايران سفر كرد.
اين پرنده داراي پراكنش خوبي در ايران بوده و موفقيت ديدن اين پرنده در مجموعه حفاظت شده توران 90 درصد است.
اين پرنده بيشتر روي قيچ زارها و كاروان كش‌ها لانه مي‌سازد و از خانواده كلاغ‌هاست.
سالانه حدود 100 گردشگر داخلي و خارجي به اين منطقه سفر مي‌كنند و اين منطقه ميزبان گردشگران طبيعي از كشورهاي سوئد، سوئيس و آلمان است.
مجموعه‌اي از نادرترين و كمياب‌ترين گونه‌هاي گياهي در مجموعه تحت حفاظت توران وجود دارد كه باريجه، وشق، سالسولا، ابرقوسين، درمنه، انواع گون و گز از جمله گونه‌هاي گياهي را در منطقه شامل مي‌شود.

*محيط زيست خارتوران و آلاينده‌ها
متاسفانه بيشتر مناطق طبيعي ايران در سال‌هاي اخير دستخوش تغييرات و دست‌كاري‌هاي انسان شده و منطقه حفاظت شده توران نيز از اين قاعده مستثني نبوده است.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان تاكيد كرد: نمي‌توان هر نوع آلاينده‌اي را به نام توسعه صنعت وارد محيط زيست كرد.
ابراهيمي افزود: جبران تخريب‌هايي كه هم‌اكنون در محيط زيست اتفاق مي‌افتد، بسيار سخت و دشوار است و سال‌ها زمان مي‌برد.
وي اظهارداشت: 336 واحد صنعتي و خانگي در استان سمنان آلاينده منابع آب، خاك و هوا هستند.
ابراهيمي افزود: در استان سمنان، 120 واحد آلاينده آب و خاك و 216 واحد آلاينده هوا فعاليت مي‌كنند كه البته همه آنها به سامانه كنترل مقابله با آلودگي مجهز شده‌اند.
وي ادامه داد: در استان سمنان وسايل موتوري، 51 درصد آلودگي‌هاي هوا را ايجاد مي‌كنند و پس از آن، احتراق سوخت‌ها 16 درصد، انجام فرايندهاي صنعتي 15 درصد، تخريب و تخمير مواد ضايعاتي چهار درصد و امور ديگر 14 درصد آلودگي‌ها را موجب مي‌شوند.
مدير كل حفاظت محيط زيست استان سمنان تصريح كرد: براساس اصل پنجاهم قانون اساسي، حفاظت و صيانت از محيط زيست وظيفه همه افراد جامعه است و نبايد گذاشت ميزان آلاينده‌ها بيش از وضع موجود افزايش يابد.
ابراهيمي فرهنگ‌سازي را يكي از راه‌بردهاي اساسي كاهش ميزان تخريب محيط زيست دانست و بر لزوم نهادينه شدن فرهنگ حفاظت از منابع طبيعي و خداداي تاكيد كرد.
وي گفت: صنعت و معدن از محورهاي اصلي توسعه استان سمنان عنوان شده است اما نبايد توسعه صنعت به تخريب محيط زيست موجودات كم‌ياب و حتي محل زندگي انسان‌ها منجر شود.
ابراهيمي گفت: اجراي طرح احياي زيست‌بوم‌ها، ايجاد موزه تاريخ طبيعي در سمنان و راه‌اندازي مركز رصد ستارگان و تحقيقات زيست‌محيطي از مهم‌ترين برنامه‌هاي امسال حفاظت محيط زيست استان سمنان است.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان همچنين درباره برخورد با صنايع آلاينده گفت: همه واحدهاي آلاينده اين استان به سامانه كنترل و مقابله با آلودگي مجهز شده‌اند.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان همچنين از وجود 70 درصد گونه‌هاي پستاندار در معرض انقراض در زيست‌بوم‌هاي اين استان خبر داد و افزود: 20 درصد مناطق حفاظت شده كشور در اين استان قرار دارد و اين مناطق داراي بسياري از گونه‌هاي طبيعي و جانوري نادر و در معرض انقراض هستند.
وي تصريح كرد: استان سمنان تاكنون پنج محيط‌بان را براي حفاظت از مناطق مديريت شده تقديم نظام و انقلاب كرده است و با توجه به حساسيت‌هاي موجود در اين استان، ايجاد شعبه ويژه رسيدگي به جرائم زيست‌محيطي ضروري است.
مديركل حفاظت محيط زيست استان سمنان توسعه و رشد اقتصادي كشور را در گرو توجه به تنوع زيستي و ژنتيكي دانست و گفت: جبران تخريب‌هايي كه هم‌اكنون در محيط زيست اتفاق مي‌افتد بسيار سخت و دشوار است و سال‌ها زمان مي‌برد.
وي اظهارداشت: طبيعت و تنوع زيستي موجود در استان سمنان در سطح بين‌المللي شناخته شده است اما امكانات لازم براي معرفي اين استعدادهاي خدادادي در استان وجود ندارد.
منطقه حفاظت شده توران، معرف يكي از چهار ناحيه كلان رويشي است، ناحيه كلان رويشي هيركاني، ناحيه كلان رويشي ايران توراني، ناحيه كلان رويشي زاگرس و ناحيه كلان رويشي خليج عماني، چهار ناحيه كلان رويشي را شامل مي‌شود.
ناحيه رويشي ايراني توراني بزرگ‌ترين ناحيه كلان رويشي ايران است كه بيشترين سطح كشور را تشكيل مي‌دهد.
منطقه تحت حفاظت توران تمام گونه‌هاي گياهي نواحي رويشي ايراني توراني را دارد و مجموعه عظيمي از گونه‌هاي گياهي با ارزش را در خود جاي داده است و رسيدگي به اين منطقه و جلوگيري از ورود آلاينده‌ها به آن عزم عموم مردم را مي‌طلبد.
...........................................
گزارش از: سپيده سير
خبرنگار فارس در استان سمنان

سال نو مبارك

damghanhunter — Sat, 21 Mar 2009 10:18:14 GMT

سال ۱۳۸۸ مبارك

پلنگ در دامغان

damghanhunter — Sat, 07 Mar 2009 20:54:14 GMT

در تاريخ ۱۲ اسفند امسال ( ۵- ۶ روز قبل ) در روستاي آهوانو در ۱۵ كيلومتري چشمه علي دامغان و مشرف به مناطق شكار ممنوع كوه سفيد و آرسك يكي از بكر ترين شكارگاه هاي دامغان يك پلنك ۳ ساله با طولي بالغ بر ۲ متر به آغل يك روستليي در آهوانو حمله مي كنه و حدود ۳۳ راس گوسفند را پاره و از محل دور مي شود

فرداي آنروز مسئولين محيط زيست دامغان كه از اين موضوع باخبر شده اند ( به گفته خوشان ) با اسلحه بيهوشي به رد يابي پلنگ مي پردازند كهدر صورت مشاهده يا به مناطق بالايي هدايت يا با كمك تير بيهوشي زنده گيري شود كه در منطقه زير پل آستانه پلنگ مشاهده و بعد از شليك تير بيهوشي براي بستن پلنگ به سمت اين حيوان رفته كه پلنگ كاملا بيهوش نشده و به انها حمله و در برابر اين حمله مامورين به شليك و كشتن پلنگ مبادرت مي نمايند و يكي از باارزش ترين موجودات محيط زيست ايران به راحتي از بين ميرورد

البته نكات زير در مورد اين پلنگ قابل بررسي است :

۱- منطقه مورد نظر يكي از بهترين مناطق و پر شكارترين مناطق دامغان است با توجه به اينكه پلنگ معمولا كمتر ريسك حضور در محل هاي انساني را مي كند علت حضور اين پلنگ در آغل گوسفندان جاي بررسي دارد

۲- ايا محيط زيست به عنوان متولي حفظ و حراست از حيات وحش ايران در قبال اين گونه حمله ها نبايد خسارت ناشي از اين گونه در حال انقراض را پرداخت كند ( نمي دانم شايدم پرداخت شده ) تا فرد متضرر بدنبال نابودي اين گونه حيات وحشي نباشد ( البته فرد مذكور در اين حادثه دخالتي در مرگ پلنگ نداشته است )

۳- پس از برخورد تير بيهوشي معمولاً روي حيوان يك تور انداخته كه در صورت بيهوش نشدن كامل موجود وحشي به فرد نتواند حمله كند هر چند جاي پنجه و دندان پلنگ روي پاي يكي از مامورين را كه شخصاً ديدم حكايت از ان داشت كه پلنگ خطر جاني براي افراد نداشته و تقريبا بعد از شليك تير بيهوش شده بود اما ترس از پلنگ و نبود همان تور ناقابل منجر به مرگ پلنگ شده است

بهر حال بازهم عدم تجهيزات كامل در محيط زيست ما قرباني گرفت كه شايد سال هاي بعد فرزندان ما در افسانه ها اسمي از آن بشنوند و خود ما زماني برسد كه براي بقاي يك قلاده از آن حاضر به خرج كردن مبلغي ده ها برابر آن تفنگ بيهوشي باشيم

فاجعه زيست محيطي در درياچه پريشان

damghanhunter — Wed, 25 Feb 2009 19:38:14 GMT

آتش زدن نیزارهای اطراف دریاچه پریشان باعث شد هزاران لاک پشت و پرنده های مهاجر زنده زنده در آتش بسوزند.آتش زدن نیزارهای اطراف دریاچه به منظور ساخت جاده ای انجام شد که در ماه های گذشته بحث های فراوانی درباره آن مطرح بود و کارشناسان محیط زیست بارها نسبت به این اقدام واکنش نشان داده و خواستار توقف جاده سازی در تنها دریاچه آب شیرین ایران شده اند. شرح پریشانی آتش زدن نیزارهای اطراف دریاچه در دو ماه اخیر باعث بروز این فاجعه زیست محیطی شد و هزاران پرنده مهاجر و لاک پشت بومی، مار و جانوران دیگر جان دادند.

به به گزارش مهر و به نقل از شاهدان عینی در زمان تخمگذاری پرندگان مهاجر و بومی در تالاب پریشان تخم این پرندگان نیمروی نیمروز کارگران و راهسازان شده بود.
نزدیک به 30 هکتار از نیزارهای اطراف دریاچه پریشان در یک سال گذشته به شکل سازمان یافته ای طعمه آتش خودساخته مسببان اصلی تخریب تالاب پریشان شده است که نزدیک به 20 هکتار آن در سال گذشته و بیش از هشت هکتار آن نیز در یک ماه و نیم گذشته آتش گرفته است.
خبرگزاری مهر عکس های متاثرکننده ای از بقایای جانوران آتش گرفته منتشر کرده است. نرگس روحانی کارشناس ارشد محیط زیست و از فعالان سازمان های غیردولتی محیط زیستی با تایید خبر آتش گرفتن جانوران دریاچه به «سرمایه» می گوید: «فرصت طلبی برخی شرکت های راه سازی دلیل اصلی بروز این فاجعه است وگرنه این جاده هیچ منفعتی برای ساکنان منطقه ندارد و اگر درست و دقیق به تبعات آن نگاه کنند، درمی یابند که ساخت جاده به ضررشان است.»
او ادامه می دهد: «پرندگان مهاجر در نیزارهای اطراف «پریشان» لانه کرده بودند. این تنها دریاچه بزرگ آب شیرین است که به این حال و روز گرفتار شده است.»
پرندگان در روزهای پایانی آذر و شروع فصل به دریاچه پریشان کازرون کوچ کرده بودند. آیا احتمال سوختن این پرندگان قابل پیش بینی نبود؟»
دکتر اسماعیل کهرم استاد دانشگاه با تاسف پاسخ می دهد: «بدون شک قابل پیش بینی بود پس می توان گفت این فاجعه عمدی بوده است.»
او درباره حوادث اخیر جاده سازی دریاچه پریشان و جلب موافقت ساکنان و امضای طومار می گوید: «این اتفاق حاصل نگاه منفعت طلبانه و فعالیت انتخاباتی افرادی است که به منافع جمعی در طول زمان توجهی ندارند. آنها به مردم که اطلاعات کافی از تبعات این جاده سازی نداشته اند از فواید تالاب چیزی نگفتند و مردم برای اینکه به راحتی بتوانند از مسیر حسین آباد به امامزاده برسند فریب این تبلیغات را خوردند. آنها توانستند از مسیرهای مختلف در وزارت راه هم نفوذ کنند و نتیجه آن می شود جاده ای که اکنون در حال گذر از وسط نیزارهای این دریاچه است؛ جایی که محل اختفای لاک پشت ، مار و پرندگان بود.»
به گفته این کارشناس شن ریزی برای احداث جاده باعث کور شدن چشمه های آب شیرین دریاچه پریشان شده است: «10 سانت شن ریزی و عبور غلتک باعث شد آب دریاچه دیگر توسط این چشمه ها شیرین نشود. این نیزار حکم نگهبان و یقه دریاچه را داشت که مانع از ورود آلاینده ها به دریاچه می شد.»
کهرم انتقاد دیگری هم به روند جاده سازی در پریشان دارد: «840 حلقه چاه در اطراف این دریاچه موجود است که 500 حلقه آن غیرمجاز است. مگر چقدر می توان از دریاچه آب کشید. سفره آب های زیرزمینی به این شکل نابود شده، بخش عمده ای از دریاچه هم خشک شده است.»

آنچه بر پریشان گذشت

در روزهای عاشورا و تاسوعا با اینکه هنوز مجوزی برای ساخت راه روستایی صادر نشده بود ماموران و مهندسان راه سازی فعالیت خود را آغاز کردند. در طول یک هفته تنها دریاچه شیرین کشور که بر اثر خشکسالی بخش زیادی از ذخیره آبی خود را از دست داده بود جایگاه بیل و بولدوزر شد.
پریشان از جمله اکوسیستم های پایداری است که در اثر عوامل تکتونیک به وجود آمده و میلیون ها سال است که خود را با شرایط موجود حفظ کرده است. این دریاچه چهار گونه ماهی بومی دارد. وسعت این تالاب چهار هزار هکتار است. مهم ترین گونه های گیاهی اطراف آن شامل نی، لویی، گز، بلوط جنگلی، زالزالک و بادام کوهی است. پریشان در سال 51 براساس مصوبه شورای عالی حفاظت از محیط زیست به عنوان منطقه حفاظت شده ثبت شد و از سال 53 بخشی از آن تحت عنوان دشت ارژن به پارک ملی ارتقا یافته است.
این تالاب همچنین از سال 55 به عنوان تالاب بین المللی در سایت کنوانسیون رامسر ثبت شده است.
در همان روزهایی که مسوولان و فعالان محیط زیستی می رفتند که روز جهانی تالاب ها را گرامی بدارند «پریشان» با اقدامات گوناگون راه سازی سرگشته تر شد.
در نشستی که به مناسبت این روز در منطقه برگزار شد، حاضران بر این نکته تاکید کردند که حیات دریاچه پریشان حیات حاشیه نشینان و کل منطقه کازرون است.
انتقادها به این جاده سازی تا به آنجا ادامه یافت که دادستان کل کشور هم در نامه ای به رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خواستار پیگیری علت و تخریب تالاب پریشان و معرفی متخلفان شد.
پس از اولین آتش سوزی ها و تخریب در منطقه در روزهای 28 و 29 دی ماه هم مدیرکل دفتر زیستگاه ها و امور مناطق سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد: «این اقدام از سوی پیمانکار انجام شد و اداره کل محیط زیست فارس اقدام به تشکیل پرونده و صدور حکم توقف پروژه کرد.»
حتی قرار شد تمامی خسارت وارده به تالاب که متوجه پیمانکار بود پرداخت شود و حالا دریاچه پریشان باز طعمه آتش شده و هزاران جانور آن نابود شده اند. چه باید کرد؟ آیا طبیعت تخریب شده ترمیم می شود؟
دکتر اسماعیل کهرم در این باره به «سرمایه» می گوید: «طبیعت می تواند خود را ترمیم کند اما به شرطی که ما ابتدا این زخم را بخیه بزنیم. چشمه های کور شده را باز کنیم. چاه های غیرمجاز بسته و متولیان آن جریمه شوند و از همه مهم تر اینکه پروژه راه سازی متوقف شود.»

مرگ تنها گوزن نادر شوكاي ارسباران

damghanhunter — Tue, 13 Jan 2009 19:33:35 GMT

در حالي که تصور مي شد نسل شوکا از 30 سال پيش در جنگل هاي ارسباران منقرض شده است، يک رأس از اين حيوان که کوچک ترين گوزن زرد ايراني به حساب مي آيد، اواخر ارديبهشت ماه توسط يکي از جوانان روستاي دارانا در غرب منطقه ارسباران پيدا شد.

اين جوان که در هفته محيط زيست نيز از سوي سازمان مربوط تقدير شد، اين گوزن را که گوساله 15 روزه بود و مورد حمله سگ هاي گله قرار گرفته بود، نجات داده و به مدت دو هفته با يک بز شيرده تغذيه کرد و بعد آن را تحويل مأموران محيط زيست کليبر داد.

اين حيوان نادر به دلايلي همراه با بز شيرده به تبريز منتقل مي شود و متاسفانه مي ميرد. انتقال آن از محيط طبيعي خود به تبريز، آن هم در حالي که در منطقه ارسباران مناطق حفاظت شده متعددي وجود دارد و امکان مراقبت در مراکزي چون آينالي وجود داشت جاي تأمل دارد .

گفتني است دو سال پيش يک راس خرس قهوه اي به علت تهديد محيط زيستش در منطقه قره داغ و در سرماي زمستان به سوي تبريز روان شد و بالاخره در دانشگاه آزاد تبريز به دام افتاد و سرانجام کشته شد

خرس ايران

damghanhunter — Tue, 13 Jan 2009 19:27:14 GMT

هنگامي‌كه محو تماشاي خرس قهوه‌اي ايراني در محيط طبيعي زندگي‌اش بودم، به‌اين موضوعات فكر مي‌كردم كه علاوه بر جثه نسبتاً كوچك در مقايسه با عموزاده‌هايش در شمال كانادا، محدوديت تغذيه‌اي و رژيم غذايي بسته‌تري نسبت به‌آنها نيز دارد، كه البته ناشي از اجبار محيط زندگي و اكوسيستم آنهاست.
محل زيست خرس قهوه‌اي ايراني، مناطق جنگلي و كوهستاني و بيشتر در دو رشته‌كوه البرز و زاگرس است. طول اين حيوان بزرگ و تنومند ممكن است به‌دو متر و وزن آن به‌بيش از 250 كيلوگرم برسد. لازم به‌يادآوريست كه وزن خرس گريزلي (خويشاوند خرس قهوه‌اي ايراني در كانادا) به‌530 كيلوگرم نيز مي‌رسد!
طبق اصل اكولوژيكي برگمن، حيوانات خون‌گرم مناطق سرد (عرض‌هاي جغرافيايي بالا) جثه بزرگتر و در نتيجه نسبت سطح به‌وزن كمتري از خويشاوندان مناطق گرمسيري خود دارند. به‌عنوان مثال گوزن قرمز يا قوچ و ميش (از هر نژادي) عموماً در مناطق مرتفع و قسمت‌هاي سردسير كره زمين جثه‌هاي درشت‌تري نسبت به همگنان در مناطق جنوبي و گرم‌ دارند. قوچ لارستان و قوچ اوريال در ايران نمونه بارز اين مسأله است. شواهد نشان مي‌دهد كه در مورد خرس قهوه‌اي نيز اين مسأله در ايران مصداق پيدا مي‌كند. علي‌رغم وجود اين گونه در سراسر ايران در گذشته‌اي نه‌چندان دور، خرس‌هاي قسمت‌هاي شمالي ايران در نواحي البرز و جنگل‌هاي كوهستاني ارسباراني جثه‌هاي تقريباً بزرگتري از خرس‌هاي صفحات جنوبي كشور، در استان‌هاي فارس و كرمان دارند.
خرس ايران سر پهن و پوزه‌ كوتاه و گوش نسبتاً‌ كوچك و راست و گرد و چشم‌ها نسبتاً كوچك و گردن كوتاه و كلفت است. دست‌ها و پاها بلند و كلفت و هر كدام با پنج چنگال و پاها از دست‌ها بلندترند.
بدن از موهاي انبوه و زبر و بلند پوشيده شده است. رنگ موها از قهوه‌اي تيره تا قهوه‌اي زرد و خاكستري تغيير مي‌كند. گاهي لكه كوچكي با رنگ روشن در سينه ديده مي‌شود.
خرس قهوه‌اي در ايران در نواحي جنگلي و كوهستاني كوه‌هاي البرز و كوه‌هاي زاگرس زندگي مي‌كند.

جاده هاي ايران بلاي جان يوز ايراني

damghanhunter — Sat, 03 Jan 2009 21:21:24 GMT

هفته گذشته 2 قلاده از آخرین بازمانده‌های یوزپلنگ ایرانی در تصادفات جاده‌های یزد و کرمان جان سپردند

مژگان جمشیدی: تصادف دو قلاده یوز پلنگ ایرانی با خودروهای عبوری در دو استان کرمان و یزد در هفته گذشته، بار دیگر نگرانی از انقراض زودهنگام آخرین بازمانده های یوزایرانی را شدت بخشید. این نگرانی زمانی دوچندان شد که پایگاه خبری سبزپرس اعلام کرد تنها در یک روز ( پنجشنبه 6 آذر ماه) دو یوز پلنگ قربانی جاده سازی های غیر استاندارد ایران راه در مناطق حفاظت شده شدند.

صبح روز 6 آذر ماه نخست لاشه یک یوز ایرانی در کنار جاده یزد- شیراز که از قلب منطقه حفاظت شده «کالمند و بهادران» عبور داده شده، یافت شد و ساعاتی بعد در شامگاه این روز، لاشه یک یوز دیگر باز هم در کنار جاده و این بار در محور راور - کرمان کشف شد .

کارشناسان علت مرگ هر دوی این یوز پلنگ ها را ضربه سنگین ناشی از برخورد با خودروهای عبوری در جاده عنوان کرده اند. این درحالی است که کم شدن ناگهانی دو یوز از جمعیت کوچک باقیمانده یوزپلنگ‌ها، در نوع خود می تواند یک فاجعه به حساب آید.

بدین ترتیب شمار یوزپلنگ هایی که در مدت یکسال و نیم اخیر در اثر برخورد با خودروها کشته شدند به 4 قلاده افزایش یافت که 3 قلاده از آنها فقط در منطقه حفاظت شده کالمند و بهادران یزد توسط خودروهای عبوری زیر گرفته شدند .

یوزپلنگ آسیایی که زمانی در سراسر قاره آسیا از فلسطین اشغالی تا هند پراکندگی داشت امروز در سراسر این قاره منقرض شده و تنها جمعیت محدودی از این گونه در ایران باقی مانده، از این رو بسیاری از کارشناسان آن را یوزپلنگ ایرانی خطاب می کنند.

یوزپلنگ سریع‌ترین دونده روی زمین و یکی از معدود گربه سانان جهان است که از قلمرو وسیعی برخوردار است. این گونه جانوری به دلیل شکار بی رویه و تخریب زیستگاه‌های دشتی و استپی در بسیاری ازمناطق ایران منقرض شده و از آنجا که انقراض آن، به عنوان یکی از بزرگترین پستانداران ایران، می تواند در نوع یک فاجعه برای تنوع زیستی کشور و جهان به شمار آید، لذا از سال 1380 با کمک مالی و فنی برنامه عمران سازمان ملل، صندوق تسهیلات جهانی و صندوق جهانی حیات وحش، پروژه ای به منظور حفاظت از زیستگاه‌ها و آخرین بازمانده های یوزپلنگ آسیایی در ایران آغاز بکار کرد تاشاید روند انقراض یوزها کندتر شود .

اما با وجود همه تلاش های صورت گرفته توسط کارشناسان و محیط بانان محیط زیست، این گونه جانوری همچنان با تهدیدات بسیاری مواجه است که ادامه حیات این جانور را با بحران مواجه ساخته است. هرچند در این میان گاهی خبرهای خوشی هم از زیستگاه‌های یوز می رسد و اینکه محیط بانان موفق می شوند تصاویری امیدوار کننده از گروههای 3 تایی یا 4 تایی یوزها را بر روی دوربین ثبت کنند، اما در نهایت هرگونه کاهش جمعیت این‌چنینی در اثر دخالت های انسانی، حتی اگر محدود به دو فرد هم باشد، باز هم یک عامل تهدید کننده به شمار می رود.

به گفته مهندس جورابچیان ، مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی، در حال حاضر پیش بینی می شود حدود 60 قلاده یوزپلنگ در ایران باقی مانده باشد اما چرای بی‌رویه دام ، کمبود طعمه های یوز همچون آهو و قوچ و میش در زیستگاه‌ها و احداث جاده های متعدد در مناطق زیست یوز و در محل کریدورهای این جانور ، نسل این گربه سان کمیاب ایرانی را در خطر قرار داده است .

پروژه حفاظت از یوز پلنگ ارزیابی می شود
7 سال از آغاز بکار پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی می‌گذرد و در این مدت بالغ بر یک میلیون و 600 هزار دلار توسط سازمان ملل و دولت ایران برای حفاظت از زیستگاه‌های یوز ایرانی هزینه شده است، هرچند این پروژه در ابتدا برای 4 سال تعیین شده بود اما به درخواست سازمان محیط زیست این پروژه دو سال دیگر هم تمدید شد و بعد از گذشت دو سال همچنان به کار خود ادامه می دهد .

به خدمت گرفتن نیروهای محیط‌بان جدید برای بالابردن ضریب امنیتی زیستگاه‌های یوز، آموزش جوامع محلی برای همکاری در پروژه نجات آخرین بازمانده های یوز ایران، شناسایی مناطق جدید که احتمال زیست یوز در آنجا نیز وجود دارد، نصب گردنبدهای ردیاب بر روی دو یوزپلنگ، تهیه نقشه پراکندگی یوزهای ایران ، نصب دوربین های تله ای در برخی مناطق برای عکاسی از یوزها، تهیه فیلم از یوز به مدت یک ساعت و تهیه بیش از 150 قطعه عکس از این جانور نمونه ای از تلاش های صورت گرفته کارشناسان پروژه حفاظت از یوزپلنگ ایرانی در این مدت بوده است و امروز این پروژه توسط یک ارزیاب ملی و یک ارزیاب بین المللی قرار است ارزیابی شود.

دکتر علیزاده، عضو هیئت علمی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران، به عنوان ارزیاب ملی انتخاب شده و «ارس برایتن موزر»، رییس گروه گربه سانان اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) نیز ارزیاب بین المللی است که دوهفته قبل به ایران سفر کرد تا بعد از بازدید از زیستگاه‌های یوز و بررسی اقدامات صورت گرفته توسط کارشناسان ایرانی ، گزارش نهایی خود را به سازمان ملل ارائه کند. اما «موزر» ارائه هرگونه اطلاعات از این ارزیابی را منوط به اتمام مطالعات و بررسیهایش در ایران عنوان کرد.

«موزر»: از ساخت جاده در مناطق زیست یوز جلوگیری شود
رئیس گروه گربه سانان اتحادیه جهانی حفاظت در گفت‌وگو با خبرآنلاین درباره تلفات جاده ای یوزپلنگ ها و اینکه تنها از ماه مارس 2007 تاکنون 4 یوزپلنگ طبق گزارش های رسمی در اثر برخورد با خودروها کشته شدند، گفت: جانورانی که نیازمند زیستگاههای وسیع هستند و از قلمرو گسترده ای برخوردارند عمدتا در نتیجه عبور جاده ها از داخل زیستگاه و برخورد با خودروها آسیب می بیننند و این جاده ها بر روی زیستگاه تاثیرات بسیار بد و مخربی را به جا می گذارد. اما در مورد تلفات جاده ای یوز ایرانی دو مورد را باید در نظر داشت؛ در یک مورد ممکن است دو جمعیت نزدیک به هم از یوزها در یک منطقه حفاظت شده داشته باشیم که به نظر من در چنین مواردی از ساخت جاده در چنین مناطقی کلا باید جلوگیری شود. در نقطه مقابل هم ممکن است دو تا جمعیت کاملا مجزا از یوز داشته باشیم و حالا یک جاده هم از بین این دو جمعیت عبور داده شود. در این میان ما نمی دانیم که آیا اساسا بین این دوجمعیت رفت و آمدی وجود دارد و اگر وجود دارد به چه منظور و کی و چطور این رفت و آمدها صورت می گیرد . چنانچه رفت و آمدی بین این دوجمعیت صورت می گیرد عمدتا نقطه رفت و آمد ثابت است که در اکولوژِی به انها کریدور می گویند.

وی افزود: در چنین مواردی باید جمعیت ها را به گونه ای قوی مدیریت کنیم که خودش بتواند از دست رفتن افراد جمعیت را جبران کند و دیگر اینکه جاده ها را طوری طراحی کنیم که اگر بیرون از زیستگاه نیستند لااقل شرایط ترافیکی خاصی را برایش قائل شویم و مردم را آگاه کنیم یا محد ودیت سرعت بگذاریم تا مرگ و میر یوزپلنگ ها را به حداقل برسانیم .

تکثیر در اسارت مردود است
«موزر» درباره طرح تکثیر در اسارت یوزپلنگ ایرانی که بعضا از سوی برخی مدیران سازمان محیط زیست شنیده می شود به خبر آنلاین گفت: اتحادیه جهانی حفاظت عموما توصیه می کند که تکثیر در اسارت برای گونه هایی که به شدت در معرض خطر انقراض قرار دارند صورت پذیرد ولی به شرطی که این نوع تکثیر دراسارت ضرری را متوجه جمعیت های آزاد نکند و فقط برای حفاظت از گونه مورد نظر بکار رود .

وی افزود: با توجه به مطالعاتی که شخصا در مورد یوز داشتم به اعتقاد من حفاظت از زیستگاه یوز و حفاظتا ز طعمه های این جانور خیلی بهتر از تکثیر در اسارت است چراکه تکثیر در اسارت فقط به این معنی نیست که جمعیت ها را در اسارت حفظ کنیم بلکه استفاده از این روش نیازمند یک مدیریت قوی و خوب برای کنترل ژنتیک جمعیت است و با توجه به تجربیاتی که وجود دارد تکثیر یوز در اسارت تقریبا غیر ممکن است و عموما صورت نمی گیرد .

موزر در ادامه درباره انجام کلونینگ در مورد یوز ایرانی نیز گفت: کلونینگ دراینجا هیچ معنا و جایگاهی ندارد به خاطر اینکه هزینه اش اینقدر زیاد است که با این پول می توان زیستگاهها را به شکل درست حفاظت کرد. در کلونینگ یعنی اینکه شما یک شخص دیگری را با همان ویژگی های ژنتیکی درست می کنید و این اصلا مثبت نیست پس در نظر داشته باشید که کلونینگ با تکثیر در اسارت تفارت دارد . کلونینیگ یک کپی برداری از ژنها است ولی در روش «تکثیر در اسارت» ژنها بین جمعیت تبادل می شود.

وی مهمترین عامل تهدید جمعیت یوز ایرانی را کاهش طعمه عنوان کرد و گفت: به نظر من مهمترین تهدید یوز آسیایی در ایران کاهش جمعیت طعمه هاست. در مورد گربه سانان بزرگ دو مورد هست که جمعیت شان راتهدید می کند . یکی شکار مستقیم و دیگری کاهش جمعیت طعمه که خوشبختانه الان شکار مستقیم وجود ندارد ولی مشکل یوز ایران کاهش طعمه است. برای کاهش جمعیت طعمه هم سه عامل می توان برشمرد . نخست شکار مستقیم علفخواران چه بی مجوز و چه با مجوز ، رقابت غذایی بین دام اهلی و گونه های علفخوار وحشی، و شرایط آب و هوایی و خشکسالی که زیستگاه علفخواران را از بین می برد که ما نمی‌توانیم هیچ کنترلی روی بارش و خشکسالی داشته باشیم ولی در دومورد دیگر می توان با مدیریت این موارد را کنترل داشت .

با این همه و با وجود تلاش ماموران گارد محیط زیست برای حفاظت از یوز ایرانی ، اما نسل یوزپلنگ همچنان در مخاطره است چرا که احداث جاده های متعدد در زیستگاههای یوز ( که منجر به تکه تکه شدن زیستگاه و از بین رفتن کریدورهای زیستی می شود) ، صدور مجوز چرای دام در زیستگاهها ( که منجر به کاهش جمعیت علفخواران می شود)، احداث برخی معادن و تاسیسات و راههای مربوط به آن در زیستگاههای یوز همچنان به عنوان خطرات بالقوه زیستگاههای یوز ایرانی را تهدید می کند.

یوزپلنگ ایرانی، میراث ملی و طبیعی ما ایرانیان است که حفظ آن در ردیف فرهنگ و زبانمان باید جدی تلقی شود. شاید اگر دیر بجنبیم دشت های ایران دیگر هیچوقت شاهد حضور یوزها نباشد و یوزپلنگ نیز همچون شیر ایران و ببر مازندران که برای همیشه منقرض شدند، از روی کره خاکی محو شود .