فعالیت های اقتصادی ، اجتماعی منطقه:اگر چه در داخل محدوده مذکور به جز چند مزرعه فعال ، روستائی وجود ندارد لکن فعالیت های مختلفی به طور سنتی اما فصلی در آن جریان دارد که در ذیل به آنها اشاره می گردد:

دامداری: سیستم دامداری در این منطقه به صورت سنتی و باز و استفاده آزاد دام از مراتع صورت می گیرد و به همین لحاظ تعدادی آغل یا خیل در منطقه وجود دارد و دامداران محلی که اغلب از روستاهای اطراف منطقه هستند فصل تابستان را در این منطقه به دامداری می پردازند. اغلب دام های منطقه از نوع گوسفند و بز بوده که تعداد بزها بر گوسفندان فزونی دارد و استثنائاً در برخی آغل ها گوسفندان در فصل پائیز و زمستان نیز در محل باقی مانده و زمستان گذرانی می کنند . آغل ها و خیل های موجود در منطقه عبارتند از : فیروز آباد ، چاهو ، دولو ، لبیر کوه ، ونه مشک ، یخدان ، سیانه ، کلاته داود ، چکل سنگ آب ، حاجی آبادو ، رامه ، گشنیز آب ، مسکان ، سیاه مرزا ، گیو تنگه ، آرسک ، سیاه کوه ، شمال سفید کوه ، امروانو ، یورتو ، سنجو ، خاکستران ، خامنو.

معدن کاوی : اغلب معادن شناخته شده و مورد بهره برداری واقع در منطقه از نوع ذغال سنگ بوده و به ندرت معادن دیگر نیز مورد بهره برداری قرار می گیرد.معادن موجود در منطقه که در حال حاضر مورد بهره برداری قرار می گیرد عبارتند از :
-         معدن ذغال سنگ گانو در شمال غربی منطقه که فعال و در حال بهره برداری است.-         معدن ذغال سنگ علی آبادی در شمال منطقه که فعال و در حال بهره برداری است.
-         معدن خاک نسوز چمبل آب در جنوب غربی منطقه که فعال بوده و در حال بهره برداری است.
-         معدن سنگ آهک فیخار در جنوب شرقی که نیمه فعال است.
-         معدن سنگ تراورتن در شرق منطقه که نیمه فعال است .
معادن مذکور به جز ذغال سنگ گانو غالباً در حاشیه داخلی منطقه قرار گرفته اند و معدن گانو در داخل منطقه در نواحی شمال غربی واقع می باشد .
صنعت : به جز یک یا دو مورد کوره کک پزی موجود در ناحیه شمال و شمال غربی که یکی در حاشیه و دیگری همجوار معدن گانو می باشد ، فعالیت صنعتی دیگری در کل منطقه مشاهده نمی شود .
 کشاورزی ( زراعت و باغداری ) : در حواشی منطقه سفید کوه آرسک در مرز شمالی و شرقی و غربی فعالیت های کشاورزی و باغداری به طور گسترده ای وجود دارد . در ناحیه شرقی اطراف روستاهای آهوانو ، آستانه ، بابا حافظ ، چشمه علی ؛ در نواحی شمالی حوالی شور تنگه و ... ؛ در نواحی غربی اطراف روستاهای تویه دروار ، صح ، دشت بو ؛ فعالیت های باغداری ، زراعت ، زنبورداری و دامداری وجود دارد . نکته جالب توجه آن است که فعالیت های مذکور به جز منطقه رامه و گیو تنگه که در داخل منطقه واقع گردیده است بقیه در سطح حاشیه می باشد و در عمق منطقه نفوذ ندارد . علاوه بر موقعیت های مذکور اطراف کلاته های گیو تنگه زرشکو ، رامه ، سنجو ، تلو ، مندلی کشان و خامنو در فصول بهار و تابستان افراد غیر بومی در آن اقدام به کشت و زرع می نمایند که البته در سطح بسیار محدودی این کار صورت می گیرد.
سایر فعالیت ها : فعالیت های دیگری بر حسب مورد احتمال انجام آن در برخی فصول وجود دارد و به طور دائم صورت نمی گیرد . می توان به مواردی چون زنبورداری ، باریجه گیری ، کتیرا گیری و .... اشاره نمود.
آثار باستانی و تفرجگاه ها:در منطقه آثار باستانی قابل توجهی به چشم نمی خورد فقط می توان به آثار و قلاع باقیمانده از جمله عود محله، آرسک ، چشمه علی ، گرد کوه و گیو تنگه اشاره نمود. در مورد تفرجگاه ها می توان علاوه بر تفرجگاه بسیار جالب و مهم چشمه علی که در طول سال پذیرای هزاران نفر از شهرستان دامغان و سایر نقاط کشور می باشد ؛ به کافر قلعه یا غار کافر سر در ناحیه غربی ، اطراف چشمه سارها و زیستگاهها اشاره کرد.

وضعیت آب و هوائی منطقه: نظر به این که محدوده منطقه سفید کوه آرسک در جنوب سلسله جبال البرز و شمال منطقه دشتی دامغان واقع گردیده از آب و هوای سرد و خشک در زمستان و گرم و خشک در تابستان بر خوردار می باشد. منطقه غالباً تحت تأثیر بادهای شدید شمالی بوده و دارای زمستان های سرد و تابستان های معتدل است. از نظر وجود منابع آبی می توان گفت که منطقه غنی از آب های طبیعی ( چشمه ) و سطحی ( بارندگی و برف ) بوده به طوری که در بخش شرقی ( هم مرز منطقه ) رودخانه چشمه علی ( دامغان رود ) جاری است . در ارتفاعات سنگ آب های طبیعی که گاهی اوقات در تمامی ایام سال دارای آب می باشد وجود دارد . از جمله می توان به سنگ آب های قله کلبی ، تنگه نعنائی ، میان و از فیخار ، تنگه معدن آرسک ، گنجی ، بزم کوه و ... اشاره کرد. علاوه بر سنگ آب های طبیعی چشمه سارها و قنواتی در منطقه وجود دارد که عبارتند از :
-         چشمه ها : نعنائی ، اکسی ، کلبی ، آرسک ، یخدان ، گیو تنگه ، ولیکستان ، لعلو ، شخ آب ، شوراب ، قلقل ، بن کوه آرسک ، استاریش ، چکو ، رومه ، پلنگو ، سنجو ، یورتو ، خامنو و ...
-         قنوات : قنوات موجود در منطقه اغلب مناطق دشتی را شامل می شود که عبارتند از : قنات ا... آباد ، قنات صید آباد ، قنات سلیمان آباد ( دزه ) ، قنات امیر آباد ، قنات کلاته داود و ...
راه های قابل دسترسی: منطقه از نظر راه های قابل دسترسی هیچگونه مشکل ندارد . تقریباً سه سمت منطقه محدود به جاده آسفالته می باشد و در بقیه حد و حدود به وسیله راه های شوسه و جیپ رو محدود است . در درون منطه جاده های زیر وجود دارد :
-         جاده چاهو : جاده ای است جیپ رو که از پیچ صید آباد در جاده تهران – مشهد شروع و به چاهو منهی می شود.
 -         جاده گیو تنگه : این جاده از جاده آسفالته تهران – مشهد مقابل کارخانه ابزار مهدی شروع و پس از گذشتن از دهنه گیو تنگه به بند آرسک منصل و از آنجا به رامه ، معدن گانو و جاده تویه دروار – کیاسر ختم می شود .
-         جاده لبیر کوه : جاده ای است جیپ رو که از جاده اصلی تهران – مشهد جدا شده و تا بند یخدان ادامه دارد .
-         جاده معدن گانو : این جاده شوسه بوده و از مسیر جاده تویه دروار به فولاد محله جدا شده و تا معدن ادامه دارد و به وسیله یک جاده جیپ رو در جهت جنوب و شرق به جاده گیو تنگه مرتبط می شود .
 -         جاده خامنو : این جاده از محل بابا حافظ در جاده آسفالته دامغان به چشمه علی جدا شده و به صورت جیپ رو تا کلاته خامنو ادامه پیدا می کند .
 -         جاده معدن علی آبادی : جاده ای است جهت دسترسی به معدن که طول آن حدود 3 الی 4 کیلومتر است و از مرز شمال منطقه به داخل راه دارد .
 عوارض طبیعی منطقه : منطقه مورد نظر که بخشی از حاشیه جنوبی سلسله جبال البرز در ناحیه شمال غربی دامغان را شامل می شود دارای 70 درصد ارتفاعات و 30 درصد دشت می باشد . بلند ترین نقاط ارتفاعی منطقه قله سفید کوه و پست ترین آن دشت مشرف به جاده تهران – مشهد می باشد. نوار فوقانی حاشیه منطقه که به جاده چشمه علی فولاد محله ختم می شود دارای مخروط افکنه هائی است که جهت شیب آن به شور تنگه و جاده مذکور ادامه دارد. بقیه منطقه کاملاً کوهستانی با ارتفاعات متفاوت بوده و فقط در نواحی جنوب غربی منطقه منتهی به جاده تویه دروار از یک سمت و جاده آسفالته تهران – مشهد از سوی دیگر کاملاً دشتی با شیب بسیار ملایم می باشد که در داخل این دشت تپه های کوچک و بزرگ پراکنده اند که زیستگاه های بسیار مناسبی برای انواع وحوش به حساب می آید . ضمناً در ناحیه غربی ، منطقه روستایی تویه دروار و در ناحیه شرقی ، رودخانه چشمه علی ، ارتفاعات منطقه را از ارتفاعات مجاور جدا می سازد
 پوشش گیاهی :  با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوائی پوشش گیاهی منطقه از تنوع نسبتاً خوبی برخوردار است . اگر چه عمده پوشش گیاهی از گیاهان مرتعی می باشد لکن در ارتفاعات بالاتر گونه های درختی اورس بیش از سایر انواع درختان و درختچه ها خود نمائی می کند و پوشش عمده را در آن مکان ها به وجود می آورد . گیاهان غاب در این منطقه اعم از درختی ، درختچه ، بوته ای و علفی عبارتند از :
-         زرشک ، اورس ، باریجه ، کما ، جا شیر ، کلامیرزا حسن ، چوبک ، پرند ، فرفیون ، نسترن وحشی ، درمنه دشتی و کوهستانی ، افدرا ، شور ، اسپند ، خار شتر ، قیچ ، تاغ ، گز ، کاروان کش ، کندر ، گون ، شیر خشت ، انواع گرامینه ، کنگر ، کل غر ، آویشن ، دازه ، سیاه بن و نی .
پوشش جانوری : از آنجایی که منطقه مذکور دارای بخش های دشتی و کوهستانی ، تپه ماهوری و زیستگاه های مناسب و متنوع می باشد و از نظر پوشش گیاهی وضعیت نسبتاً خوبی دارد و نیز برخی از زیستگاه ها بدلیل صعب العبور بودن از جمله سفید کوه و صخره های آرسک از آرامش نسبتاً خوبی برخوردار است ، گونه های جانوری مختلفی در آن زیست می کنند که با توجه به عرض بسیار کم جغرافیایی آن وجود تنوع در این حد بسیار جالب و از موارد استثنایی است و می توان بر اساس آمار و مشاهدات انجام شده بی اغراق اعتراف نمود که یکی از مهمترین زیستگاه های یوزپلنگ در مناطق دشتی آن می باشد. جانورانی که در این منطقه زیست می کنند عبارتند از :
 -         آهو ، یوزپلنگ ، کل و بز ، پلنگ ، قوچ و میش ، گربه وحشی ، خرس ، خوک ، گرگ ، شغال ، روباه ، خرگوش ، تشی ، موش ، انواع مارها ، لاک پشت ، جوجه تیغی ، مارمولک ، سوسمار ، بزمجه ، کبک ، کبک دری ، تیهو ، کبوتر ، قمری ، باقرقره ، کرکس ، کلاغ ، کلاغ زاغی ، زاغچه ، سار ، هوبره ، انواع بازهای شکاری ، انواع گنجشک .
زیستگاه های مهم منطقه : در منطقه سفید کوه آرسک زیستگاه های متنوعی برای انواع وحوش اعم از دشت زی یا کوه زی وجود دارد که اهم این زیستگاهها به تفکیک حوزه عبارتند از :
-         گیو تنگه ، آرسک ، سیاه میرزا ، کافر سر ، سر خ کوه ، آکسی (اَکسی) ، نعنائی ، کلوی ، فیخار ، آهوانو، یورتو ، سِنجو ، امروانو ، خامنو.
منطقه شکار ممنوع کوه سفید آرسک از سمت فیخار - کوه میرزا
قابلیت و امکانات بالقوه و بالفعل : شرایط مطلوب اقلیمی و آب و هوائی ، وجود آب کافی ، مراتع نسبتاً خوب در ارتفاعات و وضعیت توپوگرافی مناسب موجب شده است که اکو سیستم منطقه از هر نظر در حالت تقریباً متعادلی باشد و تخریب چندانی در آن مشاهده نشود . صرفاً شکار و صید مجاز و غیر مجاز ، وجود دام و سگ های گله و تردد افرادی که به نوعی در منطقه رفت و آمد دارند از عوامل نا امنی آن به حساب می آید . چنانچه این عوامل محدود شوند شرایط امن فراهم شده و موقعیت را برای تکثیر و پرورش انواع وحوش فراهم می سازد . در فصل زمستان که اغلب نقاط خالی از انسان و دام و.. است نا امنی منطقه صرفاً مربوط به هجوم شکارچیان مجاز و غیر مجاز می باشد که این حضور موجب بهم ریختگی ساختار طبیعی و اکولوژیکی و آرامش جانوران شده که چنانچه مورد کنترل بیشتر قرار گیرد طبیعتاً منطقه به حالت پناهگاهی برای انواع وحوش خواهد شد . این امر بدین لحاظ حائز اهمیت است که غرب این منطقه ، منطقه حفاظت شده پرور می باشد و معمولاً گونه های جانوری کل و بز و قوچ و میش آن منطقه به جهت سردی هوا و ریزش برف زمستانه ، زمستان گذرانی خود را در مناطق امن اطراف می گذرانند . یعنی در واقع مهاجرت های خارج از منطقه ای صورت داده که با امن شدن این منطقه، مسلماً پایگاه و پناهگاه زمستانی بسیاری از وحوش آن منطقه خواهد بود . لذا تحت پوشش و مقررات خاص قرار گرفتن این منطقه موجبات افزایش وحوش را فراهم می آورد . قابلیت های دیگری که می توان برای منطقه به حساب آورد عبارتند از:
-         وجود تعداد و تنوع گونه های زیاد جانوری در مساحت محدود
 -         وجود نواحی دشتی و کوهستانی و زیستگاهی متنوع
-         وجود اب و هوای کویری در ناحیه جنوب و معتدل و سرد متأثر از آب و هوای خزری در ناحیه شمال
-         امکان دستیابی سریع به منطقه از طریق جاده های قابل دسترسی
-         امکان به وجود آمدن مرکز تفرجگاهی با داشتن جایگاهها و چشم انداز های طبیعی زیبا
-         امکان به وجود آمدن محلی برای بیتوته مسافران تهران – مشهد و استفاده از واهب طبیعی و مشاهده وحوش در منطقه
-         امکان به وجود آمدن مرکزی جهت مطالعات و تحقیقات و پر کردن فراغت اقشار مختلف مردم به ویژه دانش آموزان با توجه به نزدیکی آن به شهر های امیر آباد و دامغان
-         ایجاد زمینه های مناسب برای اموزش و شناخت دادن اقشار مختلف مردم از حیات وحش و مواهب طبیعی و سیستم های اکولوژیکی
-         ایجاد زمینه تکثیر و پرورش و افزایش جمعیت وحوش بویژه گونه های گوسفند و بز وحشی و بر آورده شدن نیاز جمعیتی وحوش در منطقه و نقاط همجار از حمله منطقه حفاظت شده پرور
-         ایجاد زمینه تکثیر و پرورش طبیعی و نیمه طبیعی یوزپلنگ آسیایی و آهو که بهترین و پر جمعیت ترین منطقه از این نظر به حساب می آید .
اهمیت منطقه از نظر زیستگاه یوزپلنگ :  آمار و اطلاعات موجود از سال 1370 نشان می دهد دامنه های جنوبی منطقه که مشرف به دشت های وسیع می باشد مأمن و جایگاه اصلی یوزپلنگ آسیایی در این منطقه است. وجود دشت های مناسب و وسیع و وجود گونه های آهو ، خرگوش ، قوچ و میش که غذای اصلی حیوان را تشکیل می دهد و همچنین وجود چشمه سار و آب جاری در اطراف این زیستگاه ها از عوامل مهم و مؤثر تجمع جمعیت یوزپلنگ به حساب می آید . چنانچه این منطقه حفاظت شده اعلام گردد امنیت منطقه افزایش یافته و موجب بالا رفتن جمعیت آن و جلوگیری از خطر انقراض می گردد. پیشنهاد می گردد این منطقه به عنوان پایگاه تکثیر نیمه طبیعی یوزپلنگ آسیایی تحت حمایت سازمان های بین المللی قرار گیرد. 

 تحقیق و پژوهش : گروه مطالعاتی جمعیت اتحاد سبز استان سمنان
با تشکر از همکاری صمیمانه اداره حفاظت محیط زیست شهرستان دامغان

پیگیری های وبلاگ دوستداران شکارو طبیعت با جناب فرهادی نیا از انجمن یوز ایران تا مرحله کاشت دوربین های تله پیشرفته بود که به عللی نا تمام ماند امید است تلاش این وبلاگ جهت مطالعه حضور یوز در این منطقه با انجمن یوز ایران بثمر بنشیند ( پیگیر هستیم )